Thiếu vi chất dinh dưỡng ảnh hưởng nghiêm trọng và lâu dài đối với sức khỏe. Nguyên nhân chủ yếu do lựa chọn thực phẩm chưa hợp lý, đa dạng.

Tại lễ phát động Ngày Vi chất dinh dưỡng diễn ra tại huyện Thạch Thất (Hà Nội) sáng 25/5, tiến sĩ Lê Bạch Mai, Phó viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia khẳng định, dù cơ thể chỉ cần một lượng rất nhỏ nhưng thiếu vi chất dinh dưỡng gây ra những ảnh hưởng xấu tới sức khỏe. Con người lại không tự cảm nhận được sự thiếu hụt này nên thiếu vi chất dinh dưỡng còn có tên gọi là “nạn đói tiềm ẩn”.

"Có nhiều vi chất dinh dưỡng cơ thể không tự tổng hợp được mà phải do thức ăn cung cấp hàng ngày. Thói quen lựa chọn thực phẩm chưa hợp lý nên các bữa ăn của gia đình Việt vẫn chưa thực sự cung cấp đủ vi chất dinh dưỡng", tiến sĩ Mai.

Theo đó, thiếu vi chất dinh dưỡng sẽ dẫn đến nhiều hậu quả nặng nề cho sự phát triển toàn diện ở trẻ, giảm kết quả học tập ở trẻ em, giảm năng suất lao động ở người trưởng thành. Thiếu vitamin A gây mù do khô loét giác mạc, tăng nguy cơ tử vong, kìm hãm sự phát triển thể lực, trí tuệ. Thiếu sắt gây thiếu máu dinh dưỡng, làm giảm khả năng lao động, khả năng học tập và tăng nguy cơ mắc bệnh nhiễm trùng, biến cố sản khoa.Thiếu iốt gây bệnh đần độn, kém phát triển trí tuệ, suy dinh dưỡng, bướu cổ. Thiếu vitamin D gây còi xương, thấp còi, chậm tăng trưởng và gây loãng xương khi lớn tuổi...Tiến sĩ Hoàng Đức Hạnh, Phó giám đốc Sở Y tế Hà Nội cho biết, có khoảng 40 loại vi chất dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể, trong đó vitamin A, sắt, iốt... là những thành tố quan trọng cho phát triển thể chất, tăng trưởng và trí tuệ. Ở Việt Nam, tình trạng thiếu vitamin A, thiếu sắt và thiếu iốt đã giảm nhiều trong những năm qua nhưng vẫn còn tiếp tục là mối đe doạ tiềm ẩn đối với tình trạng dinh dưỡng và sức khoẻ.

Các chuyên gia nhấn mạnh, để phòng chống thiếu vi chất dinh dưỡng, cộng đồng cần được hướng dẫn các biện pháp cải thiện bữa ăn; sử dụng các thực phẩm được tăng cường vi chất dinh dưỡng; cho trẻ bú mẹ hoàn toàn 6 tháng đầu, ăn bổ sung hợp lý và cho trẻ trong độ tuổi quy định uống vitamin A liều cao 2 lần mỗi năm theo hướng dẫn; thực hiện vệ sinh, tẩy giun định kỳ. Phụ nữ có thai cần uống viên sắt axitfolic ngay từ lúc biết mình có thai.

Để một bữa ăn có thể cung cấp đủ vi chất dinh dưỡng cần thiết, bà nội trợ cần chú ý phối hợp 15-20 loại thức ăn một ngày, đầy đủ cả 4 nhóm đạm, tinh bột, vitamin và chất khoáng, chất béo. Một bữa cần đảm bảo 5 món: cơm, canh, món mặn, rau và tráng miệng.

Bên cạnh đó, mọi gia đình cần sử dụng muối iốt. Viện Dinh dưỡng Bộ Y tế đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn nghiên cứu chọn các giống lúa giàu vitamin A, giàu kẽm... Ngoài tăng cường iốt vào muối, sắt cũng được tăng cường vào nước mắm; vitamin A vào dầu ăn và đường; sắt, kẽm vào bột mì…

Ngày Vi chất dinh dưỡng (1-2/6) được tổ chức thường niên trên phạm vi cả nước. Thông điệp của ngày này năm nay là Vi chất dinh dưỡng cần thiết cho sự tăng trưởng và phát triển của trẻ. Trong năm nay, các địa phương sẽ áp dụng việc bổ sung vitamin A liều cao cho trẻ 6-36 tháng; riêng các tỉnh đặc biệt khó khăn sẽ tiến hành bổ sung vitamin A liều cao kết hợp với tẩy giun cho trẻ em 6-60 tháng.

Gà ác là một vị thuốc quí cho phụ nữ đang mang thai hoặc sau khi sinh, có thể dùng riêng thịt gà ác hoặc dùng phối hợp với các vị thuốc khác.

Gà ác còn gọi gà chân chì, gà đen, gà ngũ trảo, ô kê. Thịt gà ác ăn thơm ngon và giàu dinh dưỡng hơn các loại gà khác: ít lipid, rất giàu protid, các vitamin A, B1, B2,B6, E, PP… và các nguyên tố vi lượng như K, Na, Ca, Mg, Mn, Cu... Gà ác cũng một vị thuốc quí cho phụ nữ đang mang thai hoặc sau khi sinh, có thể dùng riêng thịt gà ác hoặc dùng phối hợp với các vị thuốc khác.

Gà ác hầm thảo quả bột nghệ hồ tiêu vỏ quýt: Gà ác 1 con, thảo quả 2 quả, bột nghệ 3g (hoặc nghệ tươi), hồ tiêu 6g, vỏ quýt 3g, thêm hành, dấm, nước mắm và lượng nước thích hợp, nấu nhừ, ăn khi đói. Dùng cho các trường hợp sau đẻ suy nhược cơ thể, đầy bụng không tiêu.

Gà ác hấp hoàng kỳ: Gà ác 1 con, hoàng kỳ 60g. Gà làm sạch, cho vào nồi hấp cùng hoàng kỳ, thêm gừng, hành, muối, gia vị, hầm trong 3 giờ. Dùng cho các trường hợp sa dạ dày, sa thận, sa trực tràng, sa tử cung, kinh nguyệt không đều

Gà ác hầm sâm quy: Gà ác 1 con; nhân sâm, đương quy, muối ăn mỗi thứ đều 15g, muối ăn vừa ăn. Hầm chín nhừ. Ăn hết trong một vài lần. Dùng cho bệnh nhân nôn ói ra thức ăn, ăn vào nôn ra; viê
m gan; phụ nữ sau nạo thai, sau đẻ.

 

Gà ác hầm sâm quy

Gà ác hầm bách hợp: Gà ác 1 con, gạo trắng 100g, và bách hợp 30g. Gà làm sạch bỏ ruột, cho bách hợp vào bụng gà khâu lại, thêm gạo, nước, gia vị. Hầm nhừ,  cho ăn. Dùng cho các trường hợp suy nhược gầy còm, huyết hư sau đẻ.

Gà ác hầm sâm hồi xuyên tiêu: Gà ác 1 con, nhân sâm 10g, tiểu hồi 10g, xuyên tiêu 6g. Gà làm sạch, cho các vị thuốc cùng với chút rượu, đường, dầu, mắm, gia vị vào bụng gà buộc lại, thêm nước, hầm cách thủy, ăn khi đói. Dùng cho các bệnh nhân đau bụng, đầy hơi, mệt mỏi.

Gà ác hầm thảo quả: Gà ác 1 con, xích tiểu đậu 30g, thảo quả 3g. Gà làm sạch, tất cả cho vào nồi; đun to lửa cho sôi sau đun nhỏ lửa cho chín nhừ, chia ăn nhiều lần. Dùng cho các trường hợp thiểu dưỡng gây phù mặt và chân tay.

Gà ác hầm ngũ vị: Gà ác 1 con, sinh địa 15g, đương quy 15g, bạch thược 10g, xuyên khung 8g, đổ thêm nửa cốc rượu. Hầm nhừ. Ăn hết trong ngày. Chữa thiếu máu.

Lưu ý: Làm chết gà, không cắt tiết, làm sạch lông, mổ bỏ ruột và phổi, để lại tim, gan, cật và mề đã làm sạch. Xương gà ác là loại thuốc quý nên các món ăn có gà ác thường được hầm nhừ.

Bạn có thể ăn vỏ chuối tươi hoặc luộc trong vài phút. Hoặc chỉ cho thêm vỏ vào sinh tố giúp bạn ăn dễ và ngon hơn. Hầu như chùng ta đều loại bỏ vỏ chuối khi ăn. Nhưng thực ra vỏ chuối chứa nhiều chất dinh dưỡng đáng ngạc nhiên. Nó chứa vitamin B6, B12, magiê và kali. Thậm chí vỏ chuối chứa nhiều chất xơ hơn so với thịt chuối! Chất xơ rất tốt cho tiêu hóa và giữ cho trái tim khỏe mạnh. Vỏ chuối cũng chứa hàm lượng tryptophan. Hợp chất này làm tăng mức độ serotonin trong não. Serotonin là một nội tiết tố giúp ngăn ngừa áp lực và giảm nguy cơ trầm cảm.

Vỏ cam

 

Vỏ cam có mùi rất thơm. Bên cạnh đó, nó còn chứa hợp chất chống ung thư và tangeretin nobiletin. Tangeretin và nobiletin là loại chất dinh dưỡng được gọi là flavonoid thực vật. Vỏ cam cũng chứa d-limonene, một hợp chất giúp bảo vệ da khỏi ung thư bằng cách vô hiệu những tác hại của tia UV. Nhưng chỉ nên lấy phần vỏ có màu cam, bởi phần trắng rất cay và đắng.

Vỏ táo

 

Vỏ táo chứa nhiều hợp chất chống ung thư phytochemical hơn phần ruột. Nó còn chứa lượng chất chống oxy hóa tới hơn 87% trong cả quả. Nghiên cứu cho thấy rằng cả quả táo có tác dụng mạnh hơn trong điều trị các tế bào ung thư so với quả táo gọt vỏ.

Vỏ dưa chuột

 

Vỏ dưa chuột chứa silic oxit. Hóa chất này làm tăng sản xuất collagen để giữ cho làn da khỏe mạnh. Nếu bạn muốn tận dụng lợi ích chống lão hóa của vỏ dưa, phải đảm bảo dưa không có thuốc trừ sâu hay các chất khác.

Vỏ dưa hấu

 

Vỏ dưa hấu thậm chí còn có nhiều dinh dưỡng hơn ruột. Vỏ màu xanh lục hoặc màu trắng của dưa hấu có chứa axit amin citruline. Hợp chất này làm giãn nở các mạch máu để cải thiện lưu thông máu! Nó cũng bảo vệ bạn khỏi đột quỵ bằng cách ngăn ngừa cục máu đông.

Vỏ kiwi

 

Vỏ có chứa hợp chất có lợi  bảo vệ khỏi vi khuẩn, nấm và nhiễm virus. Bạn có thể thêm vỏ kiwi vào sinh tố. Chỉ cần cắt vỏ thành lát mỏng và trộn đều. Bạn cũng có thể cắt vỏ và thêm chúng vào món salad.

Hãy chú ý những điều dưới đây nếu như bạn là người thích ăn trái cây hoặc đang thực hiện giảm cân bằng trái cây.

Đây đều là những loại trái cây rất phổ biến trong mùa hè được nhiều người yêu thích. Nhưng bạn không nên quá vô tư khi nghĩ ai cũng có thể ăn được những loại trái cây này.

Quả mận

Mận là một trong những loại trái cây phổ biến trong mùa hè nhưng bạn cũng không nên ăn chúng quá nhiều.

 

Theo thông tin trên Trí thức trẻ, mận có thể tăng rủi ro cho thận và sỏi thận do chứa nhiều chất oxalate. Khi ăn quá nhiều mận, mức oxalate có thể tập trung, cản trở hấp thu canxi trong cơ thể và kết quả là dẫn đến kết tủa canxi trong thận, dẫn đến hình thành sỏi nhỏ hoặc thậm chí lớn trong thận và bàng quang.

Ngoài ra, bạn không nên ăn mận vào lúc đói vì mận có tính axit cao có thể gây ảnh hưởng đến dạ dày.

Dưa bở

Tuy dưa bở có tác dụng giải nhiệt, giải khát, lợi tiểu. Tuy nhiên, cần lưu ý là, do dưa bở tính hàn, nên những người bị ho ra máu, tim mạch, viêm loét dạ dày, tá tràng, viêm ruột mãn tính, tỳ vị hư, đầy hơi, đau bụng, tiêu chảy, đi tiểu nhiều lần, cần thận trọng khi ăn loại dưa này hoặc tốt nhất nên tránh ăn vì có thể làm cho bệnh nặng hơn.

 

Không nên ăn quá nhiều dưa bở (Ảnh minh họa)

Ngoài ra, người bình thường cũng không nên ăn quá nhiều dưa bở, bởi vì loại quả này nhiều nước, ăn nhiều sẽ làm loãng dịch vị dạ dày, dẫn tới đau dạ dày, khó tiêu hoặc đau bụng tiêu chảy.

Quả vải

Vải có vị ngọt thơm ngon, đặc biệt là vải thiều, bởi nó giàu đường, protein, vitamin, chất béo, axit citric, pectin, phốt pho và sắt… và còn là lại quả rất có lợi cho sức khỏe.

 

Vải là loại quả không tốt cho những người máu nóng, nhiệt miệng (Ảnh minh họa)

Tuy nhiên, vải lại có tính nóng, chứa nhiều đường, những người máu nóng, nhiệt miệng không nên ăn nhiều, nếu không sẽ dẫn tới các phản ứng xấu như tiêu chảy, đau đầu, chóng mặt, chân tay bủn rủn…

Quả sầu riêng

Sầu riêng là loại quả chứa hàm lượng protein, glucid, lipid cao hơn rất nhiều so với các loại trái cây khác, có tác dụng kích thích, tăng cường khả năng sinh dục, lọc máu và trừ được giun sán.

 

Không nên ăn quá nhiều sầu riêng. Ảnh minh họa.

Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều sầu riêng (trên 150gr/ngày) vì sẽ gây bứt rứt trong người, dễ sinh mụn nhọt. Đặc biệt, bạn không nên ăn sầu riêng khi uống bia rượu vì dễ sinh nhiệt.

Quả dứa

Dứa là loại thực phẩm rất được ưa chuộng trong mùa hè vì nó có vị ngon, ngọt và chứa nhiều dinh dưỡng. Tuy nhiên, báo Chất lượng Việt Nam cho hay, khi ăn quá nhiều dứa trong vòng một ngày, đặc biệt là lúc đói, các axit hữu cơ và một số enzym sẽ làm tiêu protein, tác động vào niêm mạc dạ dày, ruột, gây nôn nao, khó chịu, thậm chí gây viêm loét niêm mạc dạ dày, còn có thể dẫn đến dị ứng dứa.

 

Không ăn quá nhiều dứa, đặc biệt là lúc đói. Ảnh minh họa.

Bên cạnh đó, không nên ăn dứa chưa chín hoặc uống nước ép dứa chưa chín rất nguy hiểm. Vì trong trạng thái này, dứa vô cùng độc hại với con người và có thể dẫn đến tiêu chảy nặng và nôn mửa.

Nước dừa

Theo Đông y, nước dừa có vị ngọt, không độc, có tác dụng ích khí, tiêu phù thũng (giảm phù), trừ hoắc loạn (tiêu chảy, giải nhiệt độc). Tuy nhiên, nước dừa có nhiều thấp khí, thường gây trở ngại cho hoạt động của tạng tỳ. Do đó, uống quá nhiều nước dừa hoặc uống vào lúc cơ thể suy yếu sẽ gây ra rối loạn chức năng hoạt động bình thường của các cơ quan trong cơ thể.

 

Không uống nước dừa khi cơ thể đang suy yếu, mệt mỏi. Ảnh minh họa.

Ngoài ra, không nên uống nước dừa khi đang đói, mệt, sốt, ớn lạnh. Những người thuộc chứng âm hư (da xanh tái, tay chân lạnh, ăn ít, dễ bị tiêu chảy, người nặng nề, tay chân bải hoải…). Người bị chứng ho suyễn, vừa mới đi ngoài trời nắng, không nên uống nước dừa.

Quả đào

 

Đào đặc biệt không tốt cho người có dạ dày kém. Ảnh minh họa.

Đào là một loại quả có giá trị dinh dưỡng cao, nó chứa các thành phần như protein, chất béo, đường, canxi, phốt pho, sắt, vitamin B, C. Hơn nữa, đào còn rất giàu hợp chất carbonhydrate, có thể cung cấp nhiều calo và nước cho cơ thể, mang lại cảm giác mát mẻ, sảng khoái cho con người.

Tuy nhiên, đào tính ôn, ăn nhiều sẽ gây hại cho dạ dày dẫn tới đầy hơi, tức ngực. Những người có chức năng dạ dày kém, người già và trẻ nhỏ không nên ăn nhiều.